ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଅରନ୍ ର ପୂଜା ରହି ଆସୁଛେ। ସମିଆଁ ଥିଲା ଯେ ଯେତେବେଲେ ଚାହେଁଲା ନୂଆଁ ଖାଉଥିଲା। ରଜା ବଳରାମ୍ ଦେବ୍ କଁର୍ ନୁ ନୂଆଁଖାଈ ଟା ଭୂଦୋ ମାସର୍ ଉଜଲ୍ ପଖର୍ ପଞ୍ଚମି ଦିନ ଖାଏବାର୍ ପରମ୍ପରା ମୂଲ୍ ହେଲା। ମାଁ ସମଲେଇ ର ଆଦେଶ ନୁ ଇ ପରମ୍ପରା ଚଲିଆସୁଛେ ବଲି ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ହଳଧର ନାଗ୍ ଙ୍କର୍ ଶିରି ସମଲେଈ କାବ୍ଯ ନୁ ପଢ୍ବାର୍ ଆଉ ସୁନବାର୍ କେ ମିଲସି। ଆମର୍ ସବୁନୁ ମହାନ୍ ଶିଘା ତିହାର୍ ଗଣ ପର୍ବ ଆଏ ଇ ନୂଆଁଖାଈ। ଯେତେ ତିହାର୍ ବାହାର୍ ଅଛେ ପଶ୍ଚିମ୍ ଓଡ଼ିଶାର୍ ମୂଲ୍ ଆଏ ଆମର୍ ଭାବର୍ ତିହାର୍ ନୂଆଁଖାଈ। ମାଁ ସମଲେଈ କୁର୍ପା ଲାଗି ବଲିକରି ଯେ ଯାହିଁ ଥିଲେ ସବୁ ରାଗ୍ ରୁଷା ମାନ୍ ଅଭିମାନ୍ ଛାଡ଼ିକରି ବଡ଼ ବଡ୍ଖା ମାନ୍କର୍ ସାଙ୍ଗେ ନୂଆଁ ଚରା ଟିକେ ପାଏବାର୍ ଲାଗି ଘର୍କେ ଫିରି ଆଏସନ୍।
ପଶ୍ଚିମ୍ ଓଡ଼ିଶାର୍ ମୂଲ୍ ହଉଛେ ଚାଷ୍। ସେଥି ଲୋକ୍ ଦୁଖେ ସୁଖେ ପେଟ୍ ପୁଷି ଆସୁଛନ୍। ଚାଷ୍ ବାସ୍ ଥିନ୍ ସବୁ ପଏସା ପତର୍ ହାତୁ ସାରିକରି ଅଭାବେ ଥିଲେ ବି ଭାବର୍ ତିହାର୍ ନୂଆଁଖାଇ କେ ମାନସନ୍। ଆଉ ଇ ଅଭାବ୍ କେ ଲୋକ୍ ବୁଝିକରି ସଭେ ସମ୍କୁ ସାହେଜ୍ କରବାର୍ ପରମ୍ପରା ଗୁଟେ ଭିନେ ଧରଣର୍ ଆଏ, ଯାହାକେ ଅଢ଼ିଆ ବେଭାର୍ ବଲି କହେସନ୍। ନୂଆଁଖାଈର୍ ଅଢ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ଯୁଗୁ ଯୁଗୁ ଚଲିଆସୁଛେ। ସେ ଅଢ଼ିଆ ନ କାହାର୍ ଦାଏଲ୍ ଚାଉଲ୍ କେ ତୁନ୍ ଶାଗ୍ ଆରୁ ଖିରୀ,ପିଠା,ମଡା ଅଏରସା ବନାବାର୍ ଦରବ୍ ମାନକେ ଅଢିଆ ଦେସନ୍ ଆରୁ ତାର୍ ସାଙ୍ଗେ ପିନ୍ଦନ ପଟା ଲାଗି କପଡ଼ା ଲତା ବି ଦେସନ୍।
ଘରର୍ ଶିଘା ପହପହ ନୁ ଖେତେ ଗୁରସ୍ ରୁକିକରି ମାଏଟ୍ ମାଁ କେ ପୂଜା କରସନ୍। ନିଜର୍ ପୁଷା ଜଁତୁ ବନେ ବନେ ରହୁବଲି ନିଜର୍ ଇଷ୍ଟଦେବୀ ଠାନେ ଚଢାଲା ରାକ୍ଷି ସୁତାକେ ଚାଷୀ ବଲଦ୍ ର ଶିଙ୍ଘେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧସି, ଆରୁ ବଲଦ୍ କେ ପୂଜା କରସି। ଗାଁର୍ ଝାଁକର୍ ନୂଆଁ ସରିଆ ଧାନ୍ ଘରେ ଘରେ ନେଇକରି ଦେସି। ସେ ଧାନ୍ କେ ଘରର୍ ବହ ଭୂଆସେନ୍ ନୂଆଁ ମାଟିର୍ ହାଁଣି ଥିନ୍ ଭାଜିକରି ସେଥୁନ୍ ଚାଉଲ୍ ବାହାର୍ କର୍ସନ୍। ସେ ଚାଉଲ୍ କେ କୁଟିକରି ସେଥି ଘି, ଗୁର୍,ମହୁ, କଦେଲ୍ ଦେଇକରି ଚରା ବନାସନ୍ ଆଉ ସେ ଚରା କୁରେ ପତର୍ ଦନା ଥିନ୍ ପର୍ସାଦ୍ ଭାବେ ଇଷ୍ଟଦେବୀ ଠାନେ ଭୋଗ୍ ଲଗା ହେସି। ନୂଆଁ ଚରା ସବୁବେଲେ ଆମର୍ ସମଲପୁରର୍ ମାଁ ସମଲେଈ ଠାନେ ଶୁଭ୍ ଲଗନ୍ ଥି ପହେଲା ଲାଗି ହେସି ତାର୍ ଉତାରୁ ଯେ ଯାହାର୍ ଦେ ଦେବ୍ତା କେ ପର୍ସାଦ୍ ଚଢ଼ାସନ୍। ନୂଆଁଖାଈ ବସ୍ଲା ବେଲେ ସଭେ ଏକାସାଙ୍ଗେ ଘରର୍ ମୁଖିଆ ହାତୁ ନୂଆଁ ଚରା ପାଏସନ୍। ନୂଆଁଖାଈ ଉତାରୁ ଦେ ଦେବ୍ତା ଆଉ ଘରର୍ ଲୁକ୍କୁ ଜୁହାର୍ ମୁଡ଼ିଆ ହେବାର୍ ଟା ଇତାର୍ ସାର୍ ଆଏ।
ନୂଆଁଖାଈ ଦିନ ଗାଁ ମାନ୍କୁ ଭିନ୍ ଭିନ୍ ଖେଲ୍କୁଦ୍ ଦେଖବାର୍ କେ ମିଲ୍ସି। ସେଥୁନ୍ କବାଡ଼ି, ପାଏନ୍ ପଁହରା, ତାସ୍ ଖେଲ୍ ଆଉ ପୁଚି ମେତାନ୍ ଆରୁ ଭି ଭିନ୍ ଭିନ୍ ଖେଲ୍। ଅଭାବେ ଭାବର୍ ତିହାର୍ ଲୁକ୍ବାକ୍ କେ ଆର ବଛର୍ ଫେର୍ ଏକାସାଙ୍ଗେ ନୂଆଁଖାଏମା ବଲି ନୂଆଁ ଆଶା ଦେଖାସି ଆମର୍ ତିହାର୍ ନୂଆଁଖାଇ। ମାଁ ସମଲେଈ ନ ମୋର୍ ଏତ୍କି ଗୁହେର୍ , ଯେ ସଭେ ଭଲେ ଭଲେ ନୂଆଁଖାଉନ୍ ଆଉ ଉସତ୍ ଆନନ୍ଦ୍ ଥି ସମ୍କିରିର୍ ଦିନ୍ ଟା କଟୁ। ସବୁ ବଡ଼ ବଡ୍ଖା ମାନ୍କୁ ମୋର୍ ନୂଆଁଖାଈ ଜୁହାର୍।
ଶ୍ରୀମତି ତାରିଣି ବହିଦାର
ପଦ୍ମପୁର୍ , ବରଗଡ଼
